رای وحدت رویه شماره 777 مورخ 1398/2/31 هیات عمومی دیوان عالی کشور درباره شمول تبصره ذیل ماده 551 قانون مجازات اسلامی نسبت به نفس و عضو: با عنایت به مفاد ماده ۲۸۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ در نحوه تقسیمبندی جنایات علیه نفس یا عضو یا منفعت و عمومیت مقررات تبصره ذیل ماده ۵۵۱ این قانون، نظر به اینکه مکلف شدن صندوق تامین خسارتهای بدنی به پرداخت معادل تفاوت دیه اناث تا سقف دیه ذکور امتنانی است لذا در کلیه جنایات علیه زنان، اعم از نفس یا اعضا، مابهالتفاوت دیه مربوط به آنان، باید از محل صندوق مذکور پرداخت شود و بر این اساس آراء دادگاههای تجدیدنظر استانهای لرستان و گلستان در حدی که با این نظر انطباق دارد به اکثریت آراء صحیح و قانونی تشخیص میگردد. این رای به استناد قسمت اخیر ماده ۴۷۱ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ در موارد مشابه برای شعب دیوان عالی کشور و دادگاهها و سایر مراجع اعم از قضایی و غیر آن لازمالاتباع است.
رای وحدت رویه شماره 776 (قبلی)
رای وحدت رویه شماره 778 (بعدی)
== مواد مرتبط ==
ماده ۲۸۹ قانون مجازات اسلامی
ماده ۵۵۱ قانون مجازات اسلامی (۱۳۹۲)
ماده ۴۷۱ قانون آیین دادرسی کیفری
== مقدمه ==
جلسه هیات عمومی دیوان عالی کشور در مورد پرونده وحدت رویه ردیف ۱۰/۹۸ راس ساعت ۸:۳۰ روز سهشنبه مورخ ۱۳۹۸/۲/۳۱ به ریاست حجتالاسلام والمسلمین جناب آقای سیداحمد مرتضوی مقدم رییس محترم دیوان عالی کشور و با حضور حجتالاسلام والمسلمین جناب آقای محمدجواد حشمتی مهذب نماینده محترم دادستان کل کشور و شرکت آقایان روسا، مستشاران و اعضای معاون کلیه شعب دیوانعالیکشور، در سالن هیات عمومی تشکیل شد و پس از تلاوت آیاتی از کلام الله مجید و قرایت گزارش پرونده و طرح و بررسی نظریات مختلف اعضای شرکتکننده در خصوص مورد و استماع نظر نماینده دادستان محترم کل کشور که به ترتیب ذیل منعکس میگردد، بهصدور رای وحدت رویه قضایی شماره ۷۷۷ ۱۳۹۸/۲/۳۱ منتهی گردید.
== گزارش پرونده ==
احتراما معروض میدارد: بر اساس تصاویر دادنامههای صادر شده از دادگاههای تجدیدنظر استانهای مختلف کشور به شرح پیوست، با استنباط متفاوت از تبصره ذیل ماده ۵۵۱ قانون مجازات اسلامی، راجع به پرداخت معادل تفاوت دیه تا سقف دیه مرد از صندوق تامین خسارتهای بدنی، آراء مختلف صادر شده است که ذیلا به دادنامههای ۰۴۶۷ ۹۵/۳/۳۱ و ۱۰۹۶ ۹۴/۱۱/۲۶ شعب هفتم و دوم دادگاههای تجدیدنظر استانهای اصفهان و لرستان به شرح آتیالذکر، به عنوان نمونه استناد میشود.
الف حسب محتویات پرونده ۹۵۰۳۶۵ شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان فاطمه .... شش ساله در تاریخ ۹۳/۵/۱۸ بر اثر سقوط صندوق فلزی زینبیه مسجد حضرت امام حسن (ع) بر روی وی مصدوم و حسب نظریه کارشناس رسمی دادگستری تمامی اعضای هیات امنای مسجد به تعداد شش نفر، کلا، به میزان شصت درصد مقصر شناخته شدهاند و شعبه ۱۰۵ دادگاه عمومی جزایی شهرستان اصفهان طی دادنامه ۱۱۶۴ ۹۳/۸/۲۰ آنان را پس از احراز بزهکاری به استناد مواد ۴۴۹، ۵۵۹، ۶۸۹ و ۷۰۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ به پرداخت ده درصد دیه کامل بابت شکستگی قاعده جمجمه، چهار درصد دیه کامل بابت ارش کاهش سطح هوشیاری، دو درصد دیه کامل بابت ارش آسیب منتشر مغزی، نیم درصد دیه کامل بابت ارش تورم چشم چپ، چهاردرصد دیه کامل بابت ارش آسیب عصب صورتی دو طرف، پنجاه درصد دیه کامل بابت نابینا شدن چشم چپ و سه هزارم دیه کامل بابت کبود شدن اطراف چشم چپ محکوم و تصریح کرده است در اجرای مواد ۵۶۰ و ۵۶۱ قانون مذکور صرفا دیه نابینا شدن چشم نصف میگردد و تفاوت دیه نابینایی چشم به استناد تبصره ۵۵۱ قانون مجازات اسلامی توسط صندوق تامین خسارتهای بدنی پرداخت میشود.
با اعتراض صندوق تامین خسارتهای بدنی پرونده در شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر اصفهان مطرح و با توجه به اینکه پرداخت مورد فوق از جمله وظایف صندوق خسارتهای بدنی نمیباشد و صندوق فقط در مورد دیه نفس و مابهالتفاوت دیه مجنیعلیها تا سقف دیه مرد اقدام مینماید اعتراض را وارد تشخیص و صندوق تامین خسارتهای بدنی را بریالذمه اعلام کرده است.
تصویر دادنامههای دادگاههای بدوی و تجدیدنظر مورد استناد، همچنین تصاویر دادنامههای ۱۰۸۹ ۹۶/۱۱/۹ و ۳۴۳۹۵/۶/۱۳ شعب دوم و چهارم دادگاههای تجدیدنظر استانهای خوزستان و مازندران که همانند شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان مسوولیت صندوق تامین خسارتهای بدنی در مورد پرداخت مابهالتفاوت دیه موضوع تبصره ماده ۵۵۱ قانون مجازات اسلامی را ناظر به دیه نفس اعلام کرده و تسری آن به سایر موارد را غیر موجه میدانند جهت ملاحظه پیوست است.
ب حسب محتویات پرونده ۹۴۰۸۱۱ شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان لرستان خانم الهام ... بر اثر تزریق چربی به ناحیه پیشانی و اطراف چشم راست خانم کبری ... و آمبولی چربی عروق شبکیه مرتکب نابینایی کامل چشم او شده و طی دادنامه ۵۹۵ ۹۳/۱۱/۲۶ شعبه ۱۰۳ دادگاه عمومی جزایی بروجرد به پرداخت پنجاه درصد دیه کامل بابت نابینایی چشم راست و دو درصد دیه کامل بابت ارش لخته پرانی به عروق شبکیه چشم در حق مجنیعلیها محکوم شده و پرداخت مازاد دیه کامل یک چشم به عهده صندوق تامین خسارتهای بدنی محول شده است و پرونده با تجدیدنظرخواهی صندوق در شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان لرستان مطرح و به شرح ذیل به صدور دادنامه ۱۰۹۶ ۹۴/۱۱/۲۶ منتهی شده است:
«در خصوص تجدیدنظرخواهی صندوق تامین خسارتهای بدنی با نمایندگی آقای آرش ... به طرفیت خانمها ۱.الهام ... ۲.کبری... نسبت به دادنامه شماره ۹۳۰۰۵۹۵ در پرونده کلاسه ۹۳۰۰۶۳۳ صادره از شعبه ۱۰۳ دادگاه عمومی جزایی بروجرد که به موجب آن تجدیدنظرخواه پرداخت مابهالتفاوت ثلث دیه کامل یک چشم در حق تجدیدنظرخواه ردیف دوم خانم کبری که به دلیل قصور در امر پزشکی از ناحیه تجدیدنظرخوانده ردیف اول حادث گردیده است محکوم شده با عنایت به اینکه تبصره ماده ۵۵۱ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ جنایات را به طور مطلق و اعم از دیه قتل دانسته و در این مرحله از دادرسی دلیلی که موجبات نقض دادنامه را فراهم نماید ارایه نشده است ضمن رد تجدیدنظرخواهی مستندا به بند الف ماده ۴۵۵ قانون آیین دادرسی کیفری دادنامه تجدیدنظر خواسته تایید میگردد رای صادره حضوری و قطعی است.»
تصویر دادنامههای مورد استناد این بخش از گزارش و دادنامه ۱۲۱۵ ۹۴/۹/۷ شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان گلستان که در مورد مشابه، دادنامه ۳۳۴ ۹۴/۴/۲ شعبه ۱۰۲ دادگاه کیفری ۲ شهرستان گنبد کاووس مبنی بر پرداخت خسارت مازاد بر دیه مربوط به صدمات وارده توسط صندوق تامین خسارتهای بدنی را مورد تایید قرار داده است نیز پیوست گردیده.
با عنایت به مراتبمذکور در فوق، چون از دادگاههای تجدیدنظر استانهایمختلف با استنباط گوناگون از تبصره ذیل ماده ۵۵۱ قانون مجازات اسلامی آراء مختلف صادر شده است به طوری که دستهای از محاکم صندوق تامین خسارتهای بدنی را فقط در مقام پرداخت مابهالتفاوت دیه نفس زن تا سقف دیه مرد مسیول دانسته و دسته دیگری در کلیه جنایات که مجنیعلیه مرد نیست، صندوق مرقوم را برای پرداخت مابه التفاوت دیه زن مسیول میدانند لذا با توجه به حدوث اختلاف مزبور، مستندا به ماده ۴۷۱ قانون آیین دادرسی کیفری طرح موضوع را جهت بررسی و اتخاذ تصمیم قانونی درخواست مینماییم.
معاون قضایی دیوان عالی کشور حسین مختاری
== نظر نماینده دادستان کل کشور ==
«موافق نظر شعبه ۲ دادگاه تجدیدنظر استان لرستان هستم.»
== جستارهای وابسته ==
جنایت بر نفس
جنایت بر عضو
جنایت بر منافع
دیه
رده:آرای وحدت رویه دیوان عالی کشور
رده:آرای وحدت رویه دیوان عالی کشور سال 1398