آرای قضایی مرتبط با ماده 490
قانون آیین دادرسی مدنی — ۲۱ مورد
در مورد ماده فوق هریک از طرفین میتواند ظرف بیست روز بعد از ابلاغ رای داور از دادگاهی که دعوا را ارجاع به داوری کرده یا دادگاهی که صلاحیت رسیدگی به اصل دعوا را دارد، حکم به بطلان رای داور را بخواهد در این صورت دادگاه مکلف است به درخواست رسیدگی کرده، هرگاه رای از موارد مذکور در ماده فوق باشد حکم به بطلان آن دهد و تا رسیدگی به اصل دعوا و قطعی شدن حکم به بطلان، رای داور متوقف میماند.
تبصره- مهلت یادشده در ماده فوق و ماده (488) نسبت به اشخاصی که مقیم خارج از کشور میباشند دو ماه خواهد بود. شروع مهلتهای تعیین شده در این ماده و ماده (488) برای اشخاصی که دارای عذر موجه به شرح مندرج در ماده (306) این قانون و تبصره (1) آن بودهاند پس از رفع عذر احتساب خواهد شد.
- اعتبار رای غیابی در داوریرای غیابی در داوری وجود ندارد و چنانچه داور نتواند به جهت عدم اطلاع یک از طرفین داوری از فرایند داوری و با رعایت تلاش متعارف و معقول اصول داوری را رعایت نماید، داوری منتفی و حل اختلاف در صلاحیت دادگستری خواهد بود.
- حدود اختیار دادگاه در بازبینی رای داوردادگاه در رسیدگی به دعوی ابطال رای داور نمی تواند مجددا دعاوی و اختلافات اصلی طرفین را با تمام اختیارات ماهوی و با انجام رسیدگی قضایی مورد رسیدگی و ارزیابی مجدد قرار دهد بلکه صرفا انطباق رای صادره از سوی داور با قوانین در چارچوب ماده 489 قانون ایین دادرسی مدنی مورد رسیدگی قرار می گیرد.
- مصادیق بطلان رای داوررای داور باید معین، مشخص، منجز و قاطع دعوی باشد. بنابراین اگر مشخص نباشد که حکم داور بر چه امری استقرار یافته است و محکوم علیه داوری به چه چیزی و چه مبلغی محکوم گردیده است از موارد بطلان رای داور خواهد بود.
- نوع دعوا در فرض تضرر ثالث از رای داورچنانچه رای داور با حقوق شخص ثالث در تماس و یا اجرای رای داور به حقوق مشارالیه خللی وارد نماید، شخص ثالث می تواند مطابق مواد ۴۱۸ و ۴۲۲ از قانون آیین دادرسی نسبت به رای داوران اعتراض نماید. بنابراین درخواست ابطال رای داور در چارچوب مقررات ماده 490 قانون مرقوم قابل استماع نیست و محکمه تکلیفی به رسیدگی به اینگونه دعاوی را ندارد.
- محدوده نظارت دادگاه بر رای داوریدادگاه در رسیدگی به دعوی ابطال رای داور ، نمی تواند مجددا دعاوی و اختلافات اصلی طرفین را با تمام اختیارات ماهوی و با انجام رسیدگی قضایی مورد رسیدگی و ارزیابی مجدد قرار دهد بلکه صرفا انطباق رای صادره از سوی داور با قوانین در چارچوب ماده مذکور مورد رسیدگی قرار می گیرد
- مرجع صالح رسیدگی به دعوی ابطال رای داوریرسیدگی به دعوی ابطال رای داوری به موجب ماده ۴۸۵ و ۴۸۸ و ۴۹۰ از قانون ایین دادرسی مدنی، در صلاحیت دادگاه ابلاغ کننده رای داوری است
- رای داوری بر خلاف قانون موجد حق((رای مبتنی بر معامله ربوی))نظر به توافق طرفین بر معامله ربوی و توجها به اینکه هرگونه قرارداد و توافق مبتنی بر ربا، باطل می باشد لذا رای داوری بر خلاف قانون موجد حق می باشد.
- حدود اختیار دادگاه در دعوای ابطال رای داوردادگاه در مقام رسیدگی به ابطال رای داور به جهت خلاف قوانین موجد حق، مانند دادگاه تجدیدنظر در رسیدگی به دادنامه بدوی عمل نمی کند و اعتراض مذکور دارای اثر انتقالی نمی باشد بلکه صرفا باید از بابت نظارت رسیدگی نماید و اگر برخلاف قوانین موجد حق رایی صادر شده باشد از آن جلوگیری به عمل آورد. بنابراین نباید بند ۱ ماده ۴۸۹ قانون ایین دادرسی مدنی را به صورت موسع تفسیر نمود.
- ابطال رأی داوری به علت نحوه ابلاغاصل ابلاغ مقدمه ضروری برای ورود دادگاه به ماجرای ابطال رای داوری است. و نیز اجرای ان. ماده ۴۸۸ قانون ایین دادرسی مدنی اجرای رای داور توسط دادگاه را منوط به این می داند که محکوم علیه ظرف ۲۰ روز پس از ابلاغ ، رای را اجرا نکرده باشد.
- صلاحیت دادگاه در دعاوی ناشی از اموال منقولدر دعاوی راجع به اموال منقول که از عقود و قرارداد ها ناشی شده باشد. خواهان می تواند به دادگاهی رجوع کند که عقد و قرارداد در حوزه ان واقع شده و یا تعهد می باید در انجا انجام شود. طرح دعوا در محل اقامت خواهان قانونی نیست
- رسیدگی به خواسته اثبات مالکیت بر اساس اسناد عادی در اموال غیرمنقول ثبتیفاقد ارزش عنوان سیستمی به اشتباه درج شده
- شکل اعتراض به رای داوردر صورتی که معترض طی لایحه ای به رای داور اعتراض کند؛ برای اعمال حق اعتراض در مهلت قانونی کفایت می کند، زیرا مفهوم "درخواست" ابطال رای را داراست؛ بنابراین تقدیم دادخواست صرفا شکل اعتراض به رای داوری است .
- تجدید مهلت درخواست ابطال رای داورمهلت درخواست ابطال رأی داوری بیست روز از تاریخ ابلاغ برای اشخاص مقیم ایران است و از آنجا که تعیین این مهلت به منظور ایجاد انضباط در دادرسی و از مصادیق مقررات آمره و مرتبط با نظم عمومی محسوب می شود، قابل تجدید توسط دادگاه نیست.
- مهلت اعتراض به رای داور در صورت رد دعوای اولیهدر دعوای اعتراض به رای داور، چنانچه دادخواست اولیه به دلیل عدم طرح دعوا به شیوه صحیح رد شود؛ دادخواست مجدد نیز باید در مهلت اعتراض مطرح شود و صرف در مهلت بودن نخستین دعوی، کفایت نمی کند.
- مهلت اعتراض به رای داور در ابلاغ از طریق پست سفارشیاگر رأی داور از طریق دفتر دادگاه ابلاغ نگردد و از طریق پست سفارشی ابلاغ شود، در محاسبه مهلت درخواست ابطال رأی داور، اطلاع مخاطب از امضاء رسید پست سفارشی معتبر می باشد.
- اظهار نظر داور درمورد شخص ثالثرأی داور فقط درباره طرفین دعوا و اشخاصی که دخالت و شرکت در تعیین داور داشته اند و قائم مقام آنان معتبر است؛ بنابراین اگر داور نسبت به شخص ثالث اظهارنظر نماید،آن بخش از رای داور باطل است.
- خوانده دعوای ابطال رای داوریرابطه ابطال و بطلان رای داوردر دعوای ابطال رای داوری، داوران، خوانده دعوا محسوب نمی شوند.درعرف ورویه قضائی تمایزمشخصی بین دوعبارت ابطال رای داور و بطلان آن وجودنداشته ومعمولا" هردوعبارت به صورت مترادف به کارمی رود؛ بنابراین خواسته ابطال رای داور قابل رسیدگی است.
- تجدیدنظرخواهی از قرار رد درخواست ابطال رأی داورقطعی بودن قرار رد درخواست ابطال رأی داور، مربوط به موردی است که ابلاغ رأی داور موافق قوانین صورت گرفته باشد و خواهان درخواست ابطال رأی داور را خارج از مهلت قانونی بیست روزه طرح کرده باشد.
- ماهیت رأی دادگاه در رسیدگی به دعوای ابطال رأی داوریدادگاه حکم به تأیید رأی داور صادر نمی نماید بلکه آنچه مورد حکم قرار می گیرد ابطال رأی داوری یا حکم به بطلان دعوی ابطال رأی داور است.
- حدود صلاحیت داور در خاتمه دعوا به صلح و سازشدر صورت محدودیت صلاحیت داوری به صلح و سازش و کدخدامنشی، داور نمی تواند به صدور رأی اقدام نماید.
- الزام آور بودن تصمیم نماینده رئیس جمهوری در ارجاع اختلاف دستگاه های دولتی به داوریتصمیم نماینده رئیس جمهوری در راستای اصل 127 قانون اساسی در ارجاع اختلاف دستگاه های دولتی به داوری معتبر و الزام آور است.