پرسش
در پرونده ای خواهان (زوج) مدعی گردیده با اعطای وکالت به وکیل قانونی و شرعی، صیغه شرعی طلاق خوانده (زوجه) در تاریخ معین توسط وکیل در حضور شهود جاری گردیده و خوانده مطلقه گردیده است و رابطه زوجیت خاتمه یافته است و نظر به اینکه با وقوع طلاق عملا خوانده از قید زوجیت خارج گردیده و تقاضای صدور حکم بر ثبت واقعه طلاق نموده است. آیا دعوی ثبت واقعه طلاق به شرح فوق قابل استماع می باشد؟
نظر و پاسخ
در فرض سوال؛ نظریه اقلیت مطلوب و مورد تایید اکثریت اعضای هیات عالی است؛ با این توضیح که ضمانت اجرای ممنوعیت عدم مراجعه به دادگاه و ضرورت رعایت تشریفات قانونی برای وقوع طلاق و ثبت آن؛ اثر وضعی بطلان و بی اعتبار طلاق شرعی نیست؛ بلکه ضمانت اجرای آن ممنوعیت تبعات بعدی طلاق و مجازات کیفری می باشد، نه عدم امکان استماع دعوی ثبت واقعه طلاق؛ زیرا در جریان رسیدگی به دعوی ثبت واقعه طلاق، دادگاه ابتدا صحت وقوع طلاق شرعی را احراز می نماید؛ بنابراین دعوی ثبت واقعه طلاق قابلیت استماع دارد.
نظر به ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی و ماده ۲۴ قانون حمایت از خانواده که همگی حکایت از آن دارد که ثبت طلاق در دفاتر طلاق صرفا پس از صدور گواهی امکان سازش یا حکم مربوط از سوی دادگاه مجاز است؛ فلذا با احراز تشریفاتی بودن واقعه طلاق نظر به اینکه در فرض سوال تشریفات قانونی رعایت نگردیده، دعوی مذکور قابلیت استماع ندارد.
ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی با ذکر کلمه می تواند در ابتدای ماده جنبه تخییری موضوع را بیان می کند و هیچ افاده ای به الزام ندارد. همچنین در ماده ۲۴ قانون حمایت از خانواده نیز پس از عبارت صدور گواهی عدم امکان سازش کلمه یا مربوط از سوی دادگاه مجاز است نشانگر این است که شقوق دیگر احکام قابل صدور غیر از گواهی عدم امکان سازش را در بر می گیرد. همچنین مجازات کیفری مندرج در فصل هفتم و مفاد ماده ۴۹ قانون حمایت از خانواده که در مورد اقدام به طلاق بدون ثبت آن مجازات مقرر نموده در ذیل همین ماده اضافه بر تعیین مجازات الزام به ثبت طلاق را نیز موضوع حکم قرار داده است.
رده:نشست های قضایی سال ۱۴۰۱