نشست قضایی درباره بررسی وضعیت اعسار در اعاده دادرسی

با توجه به مفاد مواد ۲۴، ۵۰۴، ۵۰۵، و ۵۰۸ قانون آیین دادرسی مدنی و اشاره مقنن به امکان استفاده معسر در تمام مراحل مربوط به همان دعوی از معافیت پرداخت هزینه دادرسی و امکان طرح دعوی اعسار از پرداخت هزینه دادرسی ضمن درخواست نخستین یا تجدیدنظر یا فرجام: ۱) آیا طرح دعوی اعسار از پرداخت هزینه دادرسی در مرحله اعاده دادرسی نسبت به احکام قطعی حقوقی قابل استماع است؟ ۲) چنانچه خواهان اعاده دادرسی، در مراحل قبلی همان دعوی، حکم بر معافیت از پرداخت هزینه دادرسی را اخذ نموده باشد، آیا از همان معافیت ماخوذه سابق، در مرحله اعاده دادرسی نیز می تواند استفاده نماید؟

در فرض سوال با توجه به اطلاق ماده ۵۰۸ قانون آیین دادرسی مدنی از آنجایی که اعاده دادرسی گرچه از طرق فوق العاده شکایت از آراء و رسیدگی می باشد، لیکن طرح اعسار از پرداخت هزینه دادرسی در مرحله اعاده دادرسی قابلیت استماع دارد و در صورتی که در مراحل قبل از جمله تجدیدنظر حکم به اعسار متقاضی از پرداخت هزینه دادرسی صادر شده باشد، معافیت ناشی از اعسار بر مرحله اعاده دادرسی نیز تسری دارد، زیرا مجموع مراحل رسیدگی ناظر بر دعوای واحد است. در مورد بند اول سوال معتقد هستند طرح دعوی اعسار از پرداخت هزینه دادرسی در اعاده دادرسی نسبت به احکام قطعی حقوقی قابل پذیرش هست زیرا اعاده دادرسی یک نهاد ارفاقی هست و در مورد اعسار از پرداخت هزینه دادرسی، منظور این است که بعدا باید پرداخت شود پس می توان در این خصوص هم ارفاق نمود. عدالت و انصاف هم اقتضا دارد که مدعی اعسار را از این حق محروم نکنیم. در مورد بند دوم سوال معتقد هستند اگر در مرحله بدوی، اعسار صادر شد این موضوع استمرار بر مرحله اعاده دادرسی ندارد و شخص نمی تواند از همان معافیت ماخوذه سابق استفاده کند بلکه باید دوباره طرح دعوی اعسار از پرداخت هزینه دادرسی را در مرحله اعاده دادرسی مطرح نماید. در مورد بند اول سوال معتقد هستند اعاده دادرسی را نمی توان وارد مراحل دادرسی نمود در واقع اعاده دادرسی، شروع دوباره دادرسی است یعنی دوباره مرحله فوق العاده برای طرح مجدد پرونده است و با توجه به مواد ۵۰۵ و ۵۰۸ از قانون فوق الذکر طرح دعوی اعسار از پرداخت هزینه دادرسی در اعاده دادرسی قابل پذیرش نیست زیرا پیشوانه حقوقی برای آن نیست. در مورد بند دوم سوال معتقد هستند اگر در مرحله بدوی، اعسار صادر شد این موضوع استمرار بر مرحله اعاده دادرسی دارد و اصلا نیازی به طرح دوباره دعوی اعسار از پرداخت هزینه دادرسی در مرحله اعاده دادرسی نیست. رده:نشست های قضایی سال ۱۳۹۷