آرای قضایی مرتبط با ماده 469
قانون آیین دادرسی کیفری — ۲۲۵ مورد
در موقع رسیدگی، عضو ممیز، گزارش پرونده و مفاد اوراقی را که لازم است قرائت می کند و طرفین یا وکلای آنان، در صورت حضور، میتوانند با اجازه رئیس شعبه، مطالب خود را اظهار دارند. همچنین دادستان کل یا نماینده وی با حضور در شعبه به طور مستدل، مستند و مکتوب نسبت به نقض یا ابرام رای معترض عنه یا فرجام خواسته، نظر خود را اعلام می کند. سپس اعضای شعبه با توجه به محتویات پرونده و مفاد گزارش و مطالب اظهار شده، با درج نظر دادستان کل کشور یا نماینده وی در متن دادنامه، به شرح زیر اتخاذ تصمیم می کنند:
الف- اگر رای مطابق قانون و ادله موجود در پرونده باشد با ابرام آن، پرونده را به دادگاه صادر کننده رای اعاده می نمایند.
ب - هرگاه رای مخالف قانون، یا بدون توجه به ادله و مدافعات طرفین صادر شده باشد یا رعایت تشریفات قانونی نشده و آن تشریفات به درجه ای از اهمیت باشد که موجب بی اعتباری رای شود، شعبه دیوان عالی کشور، رای را نقض و به شرح زیر اقدام می کند:
1- اگر عملی که محکوم علیه به اتهام ارتکاب آن محکوم شده به فرض ثبوت، جرم نبوده یا به لحاظ شمول عفو عمومی و یا سایر جهات قانونی متهم قابل تعقیب نباشد، رای صادره نقض بلا ارجاع میشود.
2- اگر رای صادره از نوع قرار و یا حکمی باشد که به علت ناقص بودن تحقیقات نقض شده است، برای رسیدگی مجدد به دادگاه صادر کننده رای ارجاع میشود.
3- اگر رای به علت عدم صلاحیت ذاتی دادگاه نقض شود، پرونده به مرجعی که دیوان عالی کشور، صالح تشخیص می دهد، ارسال میشود و مرجع مذکور مکلف به رسیدگی است.
4- در سایر موارد، پس از نقض رای، پرونده به دادگاه هم عرض ارجاع میشود.
تبصره- در مواردی که دیوان عالی کشور رای را به علت نقص تحقیقات نقض می کند، مکلف است تمام موارد نقص تحقیقات را به تفصیل ذکر کند.
- شرط تبدیل قتل عمدی به خطاییاشتباه در هدف در صورتی قتل عمدی را به خطایی تبدیل می کند که فاعل به شخص مهدورالدم شلیک کند و در اثر خطا و اشتباه در هدف، به شخص محقون الدم اصابت کند. بنابراین چنانچه همه افراد حاضر در جمع محقون الدم باشند، اشتباه در هدف سبب تغییر نوع قتل نمی گردد.
- ضرورت رفع نقایص موجود در پرونده نگهداری گراسنظر به اینکه اولا دادگاه انقلاب جهت رسیدگی به اتهام متهمین حسب اوراق پرونده تشکیل جلسه نداده و با ملاحظه لایحه وکیل مدافع متهمین مبادرت به اصدار رای نموده است و ثانیا مشخص نیست که ایا مواد مکشوفه((گراس)) با ساقه بوته های مکشوفه توزین گردیده یا خیر و ثالثا نقش دقیق هریک از متهمین در مواد مکشوفه با عنایت به توضیحات مالک محل کشف مواد مشخص نمی باشد و النهایه سابقه مورد اشاره در پرونده که موجب تشدید مجازات متهم شده است موثر در بزه اخیرش نمی باشد،دادنامه فرجامخواسته نقض میگردد.
- افساد فی الارض از طریق سرکردگی و رهبریت گروهک سازمان یافتهنظر به اینکه متهم سرکردگی و رهبریت گروهک سازمان *موسوم به تندر که بعدا به سازمان *تغییر نام داده را به عهده داشته و توجها به گزارش های متعدد وزارت اطلاعات که ناشی از رصد اطلاعاتی گروهک سازمان *فوق الذکر و در مراحل تحقیقاتی بعد از دستگیری وی و عوامل تحت امرش ، تهیه و تنظیم گردیده است و بیانیه های منتشره از سوی این گروهک و پخش فیلم هایی که این گروهک تروریست از طریق تلویزیون و سایت تندر به اجرا در اورده است و اقاریر صریح ، تلویحی و ضمنی مشار الیه در خصوص اینکه به چه نحوی به رهبری و سرکردگی این گروهک جنایتکار رسیده و علاوه بر امور انجام شده از جمله راه اندازی سایت ضد انقلابی ، رادیو و تلویزیون تندر که به اجرای برنامه های ضد انقلابی و انتشار مطالب موهن و ضد دینی ( اهانت به ساحت مقدس قران کریم و مقدسات دینی ) و ضد انقلابی و کلیه عملیاتهای سازمان *و جنایتکارانه را طراحی و برنامه ریزی نموده که تحت امریت و هدایت وی ، برخی از عملیاتهای اجرا شده نظیر:۱ عملیات بمب گذاری در حسینیه رهپویان وصال *پس از انفجار بمب چهارده نفر به شهادت رسیده اند و حدود ۳۰۰ نفر نیز مجروح و مصدوم بجای گذاشته است. ۲ عملیات بمب گذاری در دهانه تونل *پس از انفجار به جهت عدم ابگیری سد تنها خسارت مالی به جای گذاشته است. ۳ عملیات انتحاری بمب گذاری در کفشداری حرم حضرت ا. خ. ر. ا … تعالی علیه در تاریخ ۱۳۸۸/۳/۳۰ ( بمب گذار به هلاکت رسیده ) و خسارات و لطمات زیادی نیز در حرم مطهر صورت گرفته است.۴ عملیات بمب گذاری و انفجار دکل صدا و سیمای شهرستان *که از جنبه مالی خساراتی به بار اورده است.۵ عملیات انفجار بمب صوتی در *و … ضمنا برخی دیگر از عملیاتها پس از اقدامات اولیه در زمان اجرا بنابه دلایلی انجام نشده و عقیم مانده است، فرجامخواهی فرجامخواه از باب محکومیت به اتهام افساد فی الارض مردود میگردد.
- شرایط تحقق محاربهدفاعیات وکلای متهم از قبیل ندامت و پشیمانی و توبه، فقدان شاکی خصوصی، فقدان سوابق کیفری ، عدم حضور عموم مردم در شوارع و معابر در زمان وقوع درگیری پس از نیمه های شب و نتیجتا عدم ارعاب عموم مردم تاثیری در رفع اتهام از موکلین ایشان نخواهد داشت.
- معاونت در افساد فی الارضمجازات معاونت در افساد فی الارض ارتکابی پیش از تصویب قانون کاهش مجازات حبس تعزیری مصوب 1399 که فاقد وصف وسعت و گستردگی باشد، مشمول تبصره ذیل ماده 286 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 (حبس تعزیری درجه 5 یا 6) خواهد بود.
- ضرورت احصا مبانی علمی و غیراستباطی در رایعدول از حکم اولیه موضوع که قصاص بوده است.و استقرار دیه ( انهم به صورت تساوی؟!! )فاقد مبنای متقن و موجه است.چرا که نه تراضی در پرونده وجود دارد. و نه مطالبه دیه؟!
- عنصر قانونی جنبه عمومی تسبیب در قتلصدور حکم برایت متهم دیگر اقای ح. ف. که صراحتا در جلسات مختلف به ساخت مشروب تقلبی فوق اقرار نموده فاقد وجاهت قانونی است.اساسا کسی که مبادرت به اضافه کردن متانول اقدام نموده است.اصلی ترین و موثرترین عامل هست
- سرایت جنایت و تقصیر مقتولفاصله چهار ماه بین وارد نمودن ضربه منتهی به مرگ با زمان مرگ به دلیل آنکه مورد پرونده، مصداق اکمل سرایت موضوع ماده ۲۹۶ قانون مجازات اسلامی 1392 می باشد، قدحی وارد نمی نماید. کما اینکه در نظریه کمیسیون یازده نفره پزشکی قانونی استناد قتل به پارگی دیافراگم و غیره که ناشی از رفتار عمدی متهم بوده تصریح شده است. افزون بر آن بیست درصد علت فوت هم که به قصور در مداوا از ناحیه مقتول و یا خانواده اش منتسب شده است، نیز قادح در مقام نیست؛ زیرا اولا: قصور و تقصیر مقتول یا خانواده اش ثابت نشده ثانیا: علت تامه مرگ مقتول مستند پارگی دیافراگم و غیره که ناشی از فعل متهم بوده، اعلام گردیده و ترک مداوا از سوی مقتول یا خانواده اش عامل اصلی مرگ نبوده و قتل مستند به آن حتی به نحو جزیی نیز ارزیابی نمی گردد.
- شرط تحقق دفاع مشروعرای فرجام خواسته حاوی برائت متهم با استناد به دفاع مشروع وی، با وجود اینکه سه نفر در یک طرف و یک نفر در طرف دیگر بوده (مقتول تنها بوده است) مغایر قواعد ارزیابی می گردد؛ چرا که در این شرایط اصل دفاع به نظر این شعبه از دیوان ثابت و تجاوز از حد آن نیز ثابت است. و متهمان به ویژه متهم به قتل با رعایت قاعده الاسهل فالاسهل در مقوله دفاع قادر به رفع خطر بوده اند خصوصا آنکه متهمان بعد از حادثه موفق به فرار نیز شده اند که خود گویای آن است که کس دیگری به طرفداری از مقتول در صحنه حضور نداشته است.
- ادله اثبات کیفری قتل (کشف جسد)صرف مفقودی شخص در کوه و یافت شدن بقایای ایشان دلالت بر به قتل رسیدن آن شخص ندارد.چرا که ممکن است شخص با مرگ طبیعی یا حمله ی حیوانات وحشی یا اتفاقاتی مانند پرت شدن از کوه و یا خودکشی و … نیز فوت نماید.
- فوت ناشی از استرس عصبی هیجانی در اثر نزاعمتهم مرتکب قتل عمدی نشده و هدف وی قتل متوفی نبوده بلکه قصد وی متوقف کردن متوفی بوده و چون شب و تاریک بوده با درصدی خطای دید بجای تیراندازی به سمت پایین تنه به کمر وی برخورد و چون متوفی در حال فرار با حالت خمیده بوده تیر از نیم تنه وی خارج و موجب مرگ شده و به لحاظ عدم توجه به فرمان پلیس و مبادرت به فرار با خودروی سرقتی و اینکه عمل وی مصداق بارز اقدام علیه خود بوده و بر اساس ماده ۷ قانون به کارگیری سلاح توسط مامورین مامور حتی المقدور پا را هدف قرار دهد و چون شب بوده و متوفی در حالت فرار بوده است، این امکان وجود نداشته که پای متواری مورد اصابت قرار گیرد.
- جهل و عدم اطلاع مرتکب نسبت به نوع مواد مخدرملاک تعیین مجازاتهای موضوع قانون مبارزه با مواد مخدر نوع ماده کشف شده است نه آنچه که مرتکب تصور می کرده قطع نظر از آن که ادعای تصور تریاک بودن مواد مقرون به دلیل نیست، اساسا جرم ارتکابی از جرایم عمدی است که عمد عام مرتکب یعنی علم و اطلاع از جرم و ارتکاب آن کافی است و نیاز به عمد خاص و نتیجه ی مجرمانه ندارد. در واقع سونیت عام کفایت تحقق جرم می نماید.
- رد مال در بزه سرقتدر بزه سرقت چنانچه سهم دقیق شرکای جرم در اموال مسروقه مشخص نباشد، صدور حکم به رد مال بالمناصفه خواهد بود.
- مسئولیت شرکا در رد مال مسروقهدر فرض شرکت در بزه سرقت، چنانچه تعداد شرکا بیش از دو نفر باشد، صدور حکم به رد مال بالمناصفه فاقد وجاهت قانونی بوده و باید حکم به رد مال بالسویه صادر گردد.
- شرط تحقق افساد فی الارضعلی رغم ارتکاب رفتارهای مجرمانه متعدد از سوی متهم، به دلیل عدم احراز قصد وی به اخلال گسترده در نظم عمومی کشور و همچنین با عنایت به این که فعالیت ها و اقدامات نامبرده فاقد مصداق در سطح وسیع و به صورت عمده و شدید بوده است؛ زیرا فقط در یک خیابان یا دو خیابان حضور یافته و با سایر آشوب گران و بلوا کنندگان ارتباط مستقیم و سیستماتیکی نداشته است، تحقق افساد فی الارض با شبهه و تردید جدی مواجه بوده و محرز نیست.
- جرم بغیدرصورت عدم احراز این شرط در جرم بغی که می بایست گروهی در برابر اساس نظام جمهوری اسلامی ایران قیام مسلحانه نمایند، تحقق بغی منتفی خواهد بود.
- اعاده محکوم به محل اجرای تبعید یا نفی بلدوفق ماده 144 آیین نامه نحوه اجرای احکام حدود، سلب حیات، قطع عضو، قصاص نفس و عضو و جرح، دیات، شلاق، تبعید، نفی بلد، اقامت اجباری و منع از اقامت در محل یا محلهای معین 1398، در صورتی که محکوم به تبعید یا نفی بلد ، محل را بدون اذن قاضی اجرای احکام کیفری ترک کند، به دستور وی دستگیر و تحتالحفظ به محل اجرای حکم اعاده میشود.
- شرایط تحقق محاربهبا عنایت به تشخیص قضایی مبنی بر اینکه درگیری ایجاد شده علی رغم شدید بودن، ایجاد اخلال در نظم عمومی و ایرادجراحات شدید، به علت خصومت و کینه شخصی و سابقه درگیری شرکت کنندگان درنزاع واقع شده است، شرایط تحقق بزه محاربه وجود ندارد.
- نحوه تعیین مجازات در معاونت در بزه قتل عمدیدر معاونت در بزه قتل عمدی صدور حکم به حبس و جزای نقدی به صورت توأمان فاقد وجاهت قانونی است.
- صلاحیت رسیدگی به تخلف نگهداری قرص جنسی و ترامادول غیرمجازچنانچه اظهارات مأمورین کاشف در بزه نگهداری مواد مخدر درخصوص محل کشف ماده مخدر ضد و نقیض باشد، صدور حکم محکومیت بر مبنای این اظهارات فاقد وجاهت قانونی است.
- شرایط اعمال ازادی تحت سامانه الکترونیکیاعمال آزادی تحت نظارت سامانه مراقبت الکترونیکی مشروط به شرایط مقرر در ماده 40 قانون مجازات اسلامی بوده و بدون ذکر شرایط مذکور و تعهدات کتبی محکوم علیه در پرونده، امکان صدور حکم بر آزادی تحت سامانه الکترونیکی وجود ندارد.
- شرط صدور حکم به افساد فی الارض در جرایم مواد مخدریکی از شرایط صدور حکم به افساد فی الارض در جرایم مواد مخدر، دارا بودن سابقه محکومیت قطعی مرتکب به اعدام یا حبس ابد یا حبس بیش از پانزده سال است؛ بنابراین چنانچه سابقه محکومیت قطعی به 16 سال حبس به موجب عفو رهبری، به کمتر از 15 سال تقلیل یافته باشد، صدور حکم افساد فی الارض فاقد وجاهت قانونی است.
- شرط تحقق بزه محاربهتحقق بزه محاربه مشروط به احراز قصد مرتکب بر ارعاب مردم از طریق تشهیر سلاح می باشد؛ بنابراین با استناد به اصل تفصیر مضیق قوانین جزایی، صرف استفاده مرتکب از سلاح جنگی با انگیزه شخصی، که سبب ایجاد رعب و وحشت می گردد، موجب احراز قصد مجرمانه اتهام محاربه نبوده و صدور حکم محاربه در این فرض فاقد وجاهت قانونی است.
- فرجام خواهی از قرار رد اعاده دادرسیچنانچه اصل حکم راجع به اتهام متهم قابل فرجام خواهی باشد، قرار رد درخواست اعاده دادرسی نیز به تبع آن قابل فرجام خواهی است.
- فرجام خواهی از رأی صادره توسط شعبه همعرضتقاضای اعاده دادرسی پس از رسیدگی شعبه همعرض و صدورقرارمبنی بر رد اعاده دادرسی، قابل پذیرش نیست.