قضات دادگاهها موظفند موافق قوانین به دعاوی رسیدگی کرده، حکم مقتضی صادر و یا فصل خصومت نمایند. در صورتی که قوانین موضوعه کامل یا صریح نبوده یا متعارض باشند یا اصلا قانونی در قضیه مطروحه وجود نداشته باشد، با استناد به منابع معتبر اسلامی یا فتاوی معتبر و اصول حقوقی که مغایر با موازین شرعی نباشد، حکم قضیه را صادر نمایند و نمیتوانند به بهانه سکوت یا نقص یا اجمال یا تعارض قوانین از رسیدگی به دعوا و صدور حکم امتناع ورزند والا مستنکف از احقاق حق شناخته شده و به مجازات آن محکوم خواهند شد.
تبصره - چنانچه قاضی مجتهد باشد و قانون را خلاف شرع بداند پرونده به شعبه دیگری جهت رسیدگی ارجاع خواهد شد.
ماده ۳ قانون آیین دادرسی مدنی
قانون آیین دادرسی مدنی › کلیات
نظریات مشورتی مرتبط
۳ مورد- نظریه مشورتی 7/1405/137 مورخ 1405/04/22اگر موجر عین مستاجره را در اثناء عقد اجاره به شخص ثالث منتقل نماید بای سبب کان اجره المسمی بعد از ا نتقال ب ه چه کسی تعلق می گیرد؟ آیا با توج ه به تکلیف مقرر در اصل ۱۶۷ ق
- نظریه مشورتی 7/1405/126 مورخ 1405/04/10با توجه این که قانونگذار در بند ۴ ماده ۶۲ قانون آیین دادرسی مدنی، نحوه تعیین بهای خواسته را مشخص نموده و آن را منوط به معین کردن توسط خواهان اعلام کرده است مگر این که خوا
- نظریه شماره 494/92/7 - 19/3/92اولا دادگاههای خانواده موضوع ماده یک قانون حمایت خانواده مصوب 1/12/1391 هنوز تشکیل نشده است و دادگاههای خانواده کنونی که شعبی از دادگاههای عمومی حقوقی هستند و بر اساس قان
آرای قضایی مرتبط
۹۶ مورد- تجویز ملاقات با نوهاقامه دعوی مبنی بر ملاقات با نوه دارای وجاهت قانونی بوده؛ زیرامحروم کردن طفل از ملاقات با خویشان و اقوام نزدیک وی به بدون عذر موجه خلاف انصاف و عدالت است؛ بنابراین حق ملاقات صرفا مختص ابوین نیست.
- شرط صدور رای ماهوی بعد از صدور قرار استماع شهادتاگر دادگاه قرار استماع شهادت شهود صادر کند؛ صدور رای ماهوی درخصوص اصل دعوی منوط به استماع شهادت گواهان و درج آن در صورتجلسه با برگه مخصوص اظهارات گواهان می باشد.
- مصداق رای اصراریدر صورتی که رای دادگاه تالی به علت نقص تحقیقات، در دیوان عالی کشور نقض شده و به دادگاه صادرکننده رای ارجاع شود، رای صادره از دادگاه تالی پس از این نقض، نمی تواند رای اصراری تلقی شود. عنوان: تکلیف دادگاه تجدیدنظر پس از نقض رای در دیوان عالی کشور پیام: پس از نقض دادنامه تجدیدنظر در دیوان عالی کشور به علت نقص در رسیدگی و ارجاع مجدد پرونده به این دادگاه ، آنچه در پرونده موجود و قابل رسیدگی است، صرفا دادنامه بدوی است؛ لذا وظیفه دادگاه تجدیدنظر، تکمیل تحقیقات و رسیدگی به تجدیدنظرخواهی از دادنامه ی بدوی و صدور حکم منجز در خصوص رد یا قبول اعتراضات و تایید یا نقض دادنامه بدوی می باشد. عنوان: مرجع تشخیص رای اصراری پیام: تشخیص عنوان و مصداق رای اصراری، قانونا با دیوان عالی کشور است و دادگاه تجدیدنظر نمی تواند رای خود را اصراری اعلام کند.
- خوانده دعوی الزام به فک رهنطرح دعوی الزام فروشنده (یا قایم مقام او) به فک رهن، لزومی به طرف دعوی قرار دادن مرتهن نیست. زیرا باصدور حکم بر الزام خوانده به فک رهن، در صورت عدم انجام آن از جانب محکوم علیهم، خواهان می تواند به قایم مقامی از جانب وی با پرداخت حقوق مرتهن، فک رهن کند و خللی به حقوق مرتهن وارد نمی شود.
- صدور حکم بر فسخ قراردادفسخ قرارداد از جمله اعمال حقوقی و ایقاع محسوب می شود که توسط صاحب خیار اعلان و اعلام می شود و وی می تواند تایید و تنفیذ اعمال حق خیار و فسخ قرارداد را از محاکم دادگستری درخواست کند؛ بنابراین دعوی با خواسته صدور حکم بر فسخ قرارداد مسموع نیست.
- صدور حکم بر ابطال معاملهابطال معامله در اختیار دادگاه نیست؛ بلکه صرفااگر طرفین قایل به انحلال معامله باشند و اختلافی حاصل شود؛ دادگاه با لحاظ شرایط حکم بر اعلان بطلان صادر می کند.
- بقاء شرط با وجود انحلال قراردادچنانچه تحقق شرط مندرج در قرارداد(تعیین خسارت در صورت فسخ قرارداد) ناظر به بعد از انحلال آن باشد، با توجه به استقلال شرط از قرارداد موضوع آن، با انحلال عقد، شرط ضمن آن واجد اثر است.
- درخواست ابطال رای داوری به علت قرابت داور با اصحاب دعواتراضی طرفین در انتخاب داور، رافع ایراد راجع به وجود رابطه سببی یا نسبی بین داوران واصحاب دعوا است وعلم واطلاع طرفین برعدم وجود جهات رد لازم نیست.
- اعتراض ثالث نسبت به رای مخل به منافع ملکچنانچه شخص ثالث مدع باشد رای صادره مخل حقوق وی بر ملک است، باید بر اساس اعتراض ثالث موضوع قانون آیین دادرسی مدنی، نسبت به رای صادره اعتراض نماید و طرح اعتراض ثالث اجرایی (که صرفا ناظر به مال توقیف شده است)، با صدور قرار عدم استماع دعوی مواجه می شود.
- اثر فوت خوانده قبل از تقدیم دادخواستتعرفه ورثه زمانی مصداق دارد که یکی از طرفین دعوی در جریان دادرسی فوت کرده باشد و شامل فرضی که که خوانده قبل از تقدیم دادخواست فوت کرده نشده و در این صورت قرار رد دعوی صادر خواهد شد.
- مطالبه دیه از بیت المال به دلیل فوت محکوم به پرداخت آندرصورتی که محکوم به حبس و پرداخت دیه به دلیل ایراد جراحات عمدی، درحین تحمل حبس در زندان فوت کند و امکان مطالبه دیه از ورثه وی وجود نداشته باشد، از مصادیق پرداخت دیه از بیت المال محسوب نمی شود.
- مطالبه وجه چک از ضامندارنده چک می تواند دعوای مطالبه وجه چک را به طرفیت صادر کننده یا ضامن وی اقامه کند؛ زیرا مطالبه وجه از ضامن منوط به اثبات اشتغال ذمه مضمون عنه نیست؛ بنابراین عدم طرح دعوا علیه صادر کننده موجبی برای صدور قرار عدم استماع دعوا نیست.
نشستهای قضایی مرتبط
۱۵ مورد- نشست قضایی درباره تغلیظ مجازات به استناد منابع معتبر فقهی موضوع اصل 167 از قانون اساسیچنانچه فردی در ماه مبارک رمضان شرب خمر نماید از باب تغلیظ مجازات علاوه برحد آیا میتوان شلاق تعزیری (۲۰ ضربه) را با توجه به منابع معتبر فقهی و به استناد اصل ۱۶۷ قانون اساس
- نشست قضایی درباره مطالبه خسارت های مازاد بر دیه در صورت از کار افتادگی زیان دیدهالف دادخواستی به طرفیت ب مطرح و اظهار داشته در اثر بی احتیاطی (ب) در امر رانندگی صدماتی به اینجانب وارد گردیده که در اثر این حادثه یکی از پاهای من قطع شده است. دادگاه کیف
- نشست قضایی درباره تبادل لوایحدر پرونده های حقوقی تجدیدنظر خواهی شده بعد از تبادل لوایح و تکمیل پرونده، طرفین لوایحی تقدیم می کنند که در لوایح قبلی به موارد ذکر شده در آن اشاره نشده است حال با این وصف
- نشست قضایی درباره قابلیت استماع دادخواست وضع ید بر املاک مشاعیچنانچه احدی از شرکاء در ملک مشاعی اجازه استفاده یا تصرف شریک دیگر را ندهد، آیا دادخواست اثبات وضع ید بر این املاک در حال حاضر قابل استماع و پذیرش است؟ نظر هییت عالی: در
- نشست قضایی درباره مرگ مغزی،کما،آلزایمر،حجر و نوع آنفردی به کما رفته است؛ خانواده وی تقاضای حجر ونصب قیم برای او نموده اند، تکلیف چیست؟ همچنین در مورد مرگ مغزی و آلزایمر اظهارنظر بفرمایید. نظر هییت عالی: با توجه به اینکه
- نشست قضایی درباره مطالبه خسارت تاخیر تادیه بعد از رد دعوای اعسار از محکوم بهماده ۱۲ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی مقرر نموده که اگر دعوای اعسار از محکوم به رد شود، دادگاه ضمن حکم به رد دعوی، مدعی اعسار را به پرداخت خسارات وارده به خوانده دعوی
- نشست قضایی درباره عقود بانکیسوال اول: آیا بانک ها در عقود غیر مبادله ای از جمله عقد مشارکت می توانند با درج شرط از سود مقطوع با قید درصد بهره مندشوند و سود را از ابتدای تسهیلات اعطایی احتساب و از مش
- نشست قضایی درباره صدور چک از حساب مشترکالف - چنانچه ۲ نفر روی چک را امضا نمایند (صادرکننده چک ۲ نفر است) مسیولیت هریک از صادرکنندگان چک در مقابل دارنده چک نسبی است یا تضامنی؟ب - چنانچه بین ۲ نفر صادرکننده چک ف
- نشست قضایی درباره زوجی که بر اثر بی احتیاطی در امر رانندگی موجب فوت همسرش شدهآقای (الف) به اتهام بی احتیاطی در امر رانندگی منجربه فوت همسرش به پرداخت دیه در حق اولیای دم محکوم شده و دیه متعلقه توسط شرکت بیمه پرداخت شده است. آیا وی به عنوان یکی از
- نشست قضایی درباره تاثیر مدت عقد منقطع بر مهر معلوم در هنگام عقدآیا در عقد منقطع مدتی که زوجین زندگی کرده اند تاثیری بر مهر معینه هنگام عقد دارد؟ نظر هییت عالی: نظر به این که در نکاح موقت، تعیین مهر معین برای مدت معین در فرض تمکین زو
- نشست قضایی درباره وجاهت قانونی سرقفلی قراردادی در مناطقی که قانون موجر ومستاجر مصوب سال 1356 اجرا نمی شوددر مناطقی که قانون موجر و مستاجر مصوب سال ۱۳۵۶ اجرا نمی شود، آیا سرقفلی قراردادی وجاهت قانونی دارد؟ نظر هییت عالی: چنان چه روابط بین موجر و مستاجر تابع قانون مصوب سال ۱۳
- نشست قضایی درباره تاثیر اذن زوج در اشتغال زوجهبا توجه به ماده ۱۱۱۷ قانون مدنی، آیا شوهر می تواند مستند به ممنوعیت خروج زن از منزل بدون اذن شوهر، زن خود را از حرفه ای که با مصالح خانوادگی یا حیثیات خود زن منافات نداشت
آرای وحدت رویه مرتبط
۲ مورد- رای وحدت رویه شماره 855 دیوان عالی کشور درباره از بین نرقتن حق فرجام خواهی سایر اصحاب دعوا با صرف صدور رای از سوی دادگاه تجدیدنظررای وحدت رویه شماره ۸۵۵ مورخ ۱۴۰۳/۰۹/۱۳ هیات عمومی دیوان عالی کشور درباره از بین نرقتن حق فرجام خواهی سایر اصحاب دعوا با صرف صدور رای از سوی دادگاه تجدیدنظر: در مواردی که
- رای وحدت رویه شماره 845 دیوان عالی کشور درباره قابل استماع بودن دعوای ابطال مزایده و سند انتقال اجراییرای وحدت رویه شماره 845 مورخ 1402/12/8 هیات عمومی دیوان عالی کشور درباره قابل استماع بودن دعوای ابطال مزایده و سند انتقال اجرایی: مطابق ماده ۱۴۳ قانون اجرای احکام مدنی مص