آرای قضایی مرتبط با ماده 401
قانون آیین دادرسی مدنی — ۳۹۳ مورد
پس از نقض رای دادگاه در دیوان عالی کشور، رسیدگی مجدد به دادگاهی که به شرح زیر تعیین میگردد ارجاع میشود و دادگاه مرجوع الیه مکلف به رسیدگی میباشد:
الف- اگر رای منقوض به صورت قرار بوده و یا حکمی باشد که به علت نقص تحقیقات نقض شده است، رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده آن ارجاع میشود.
ب- اگر رای به علت عدم صلاحیت دادگاه نقض شده باشد، به دادگاهی که دیوان عالی کشور صالح بداند ارجاع میگردد.
ج- در سایر موارد نقض، پرونده به شعبه دیگر از همان حوزه دادگاه که رای منقوض را صادر نموده ارجاع میشود و اگر آن حوزه بیش از یک شعبه دادگاه نداشته باشد به نزدیکترین دادگاه حوزه دیگر ارجاع میشود.
- پرداخت بعدی نفقه زوجه پس از تحقق شرط ضمن عقددر دعوی طلاق از ناحیه زوجه،چنانچه با وصف صدور حکم قطعی، اجراییه و حکم جلب، زوج از اجرای حکم دادگاه و پرداخت نفقه استنکاف نموده و پس از تحقق شرط ضمن عقد((عدم پرداخت نفقه به مدت شش ماه به هر عنوان و عدم امکان الزام زوج به تادیه نفقه))، اقدام به پرداخت نفقه در حق زوجه کرده باشد؛ پرداخت بعدی نفقه نمی تواند مسقط حق اکتسابی زوجه باشد.
- ارتباط طلاق به استناد عسر و حرج و شروط ضمن عقد نکاحنمی توان با استناد به تحقیقات محلی انجام شده توسط مامورین از محل سکونت زوجه و نه زوج ، عسر و حرج مد نظر قانونگذاردر الزام زوج به طلاق همسرش را احراز نمود
- حدود مسئولیت صندوق تامین خسارت های بدنیمطابق ماده 21 قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه ۱۳۹۵/۰۲/۲۰ و همچنین مواد 4 و 14 قانون ایمنی راه ها و راه آهن، عدم مسئولیت کیفری راننده قطار مانع استفاده شخص ثالث از مقررات بیمه نخواهد بود. همچنین بهره مندی ذینفع از مقررات مذکور ملازمه ای با تحت پوشش سازمان بیمه ای بودن فرد زیاندیده ( عابر پیاده متوفی ) با مواردی از قبیل بیمه عمر ، حوادث و... ندارد.
- عسر و حرج زوجه به دلیل عدم رابطه جنسیدر صورت عدم رابطه جنسی و باکره بودن زوجه در مدت زمان طولانی پس از ازدواج، عسر و حرج زوجه امری مسلم می باشد.
- اختیار دادگاه در تعیین میزان شرط تنصیف داراییتشخیص میزان استحقاق زوجه بابت شرط تنصیف دارایی در اختیار دادگاه است با اینحال در صورت اعتراض طرفین به تشخیص دادگاه، ارجاع امر به کارشناس جهت تشخیص میزان دارایی زوج ضرورت دارد.
- حدود رسیدگی دادگاه در مرحله تجدید نظردادگاه تجدیدنظر مکلف است در محدوده تجدیدنظرخواهی به موضوع رسیدگی نماید؛ بنابراین رسیدگی دادگاه تجدیدنظر به رسیدگی به اعتراض ثالث بدون این که در دادخواست تجدیدنظرخواه مطرح شده باشد فاقد وجاهت قانونی است.
- عدول از شرط فاسخدر خصوص امکان عدول از شرط فاسخ پس از وقوع شرط، به نظر می رسد باتوجه به اینکه خواهان دعوا با انتقال سند خودرو عملا از اعمال شرط فاسخ عدول نموده است بنابراین دعوی خواهان مبنی بر تایید انفساخ وارد تشخیص داده نشده است.
- عسروحرج زوجه به لحاظ عمل وازکتومی زوج و ممانعت از فرزندآوریمحکومیت زوج به اتهام ترک انفاق و توهین نسبت به همسر خویش و دادخواست تمکین زوج به طرفیت زوجه که البته با احراز سوی معاشرت زوج و احراز خوف ضرر جانی برای زوجه، محکوم به بطلان گردیده و قطعیت یافته است و دادنامه صادره محکومیت زوج به پرداخت دیه و عدم نتیجه شورای حل اختلاف در جهت اصلاح ذات البین و عدم کفایت مبالغ پرداخت شده از سوی زوج بحساب زوجه برای تامین هزینه های زوجه، از موجبات تحقق عسروحرج زوجه است.
- (1)- شرط صدور حکم طلاق بر اساس عدم پرداخت نفقه (2)- شرایط استناد به ضرب و جرح جهت احراز عسر و حرج زوجهتخلف زوج از بند ۲ شرایط ضمن عقد نکاح که به زوجه اجازه استفاده از وکالت در طلاق داده شده است با توجه به محکومیت زوج به پرداخت نفقه و عدم پرداخت ان تا زمان طرح دادخواست طلاق از سوی زوجه، محقق است و پرداخت بعدی نفقه از سوی زوج،نافی تحقق شرط نیست.
- عسروحرج زوجه به لحاظ عمل وازکتومی زوج و ممانعت از فرزندآوریاز منظر شعبه دیوانعالی کشور، خروج زوج از کشور و پناهندگی سیاسی وی به کشور ثالث و عدم امکان مراجعت او از مصادیق بند ۸ از شرایط ضمن عقدنامه((ترک زندگی مشترک بدون عذر موجه یا غیبت متوالی شش ماه و بیشتر بدون عذر موجه)) و موید عسروحرج زوجه میباشد و خروج بعدی خواهان از کشور و لحوق به خوانده((زوج)) جهت مشاهده کیفیت زندگی او، نافی تحقق شرط نمیباشد.
- شرط تنصیف اموال در مورد باقیمانده ملک مرهونهاز منظر شعبه دیوانعالی کشور در دعوای صدور گواهی عدم امکان سازش به درخواست زوج که زوجه نسبت به حقوق مالی خود معترض میباشد؛ اقرار نامه رسمی زوجه که متضمن ابراء در مورد بخشی از مهریه است، صرفا مربوط به دیونی است که زوج در تاریخ تنظیم سند مدیون بوده لیکن در مورد شرط تنصیف اموال و نحله که در زمان مطلقه نمودن زوجه ایجاد میشود، نافذ نیست.
- جایگاه قاضی مشاور زن در دادگاه خانوادهحضور قاضی مشاور در تشکیل دادگاه خانواده و اظهار نظر کتبی او الزامی می باشد.
- نقش قاضی مشاور زن در رای صادره از دادگاه خانوادهدادگاه خانواده مطابق ماده ۲ قانون حمایت خانواده باید با حضور قاضی مشاور تشکیل شود و قاضی مشاور باید ظرف سه روز در ختم دادرسی بطور مکتوب و مستدل در مورد موضوع دعوی اظهار نظر نماید و قاضی انشای کننده رای نیز باید در دادنامه به نظر قاضی مشاور اشاره کند که در پرونده مطروحه این تکلیف قانونی مراعات نشده است و ضمانت اجرای عدم رعایت این امر نقض دادنامه و رسیدگی مجدد با رعایت این تکلیف می باشد.
- تکلیف دادگاه در انجام تحقیقات و استعلامات لازم برای کشف حقیقتزوجه ادعا دارد شروط ضمن عقد از جمله شرط راجع به تنصیف اموال و دارایی زوج ، در زمان اجرای صیغه عقد نکاح لحاظ گردیده است و اجمالا درخواست استعلام از دفترخانه مربوطه در این باره را داشته و علیرغم اینکه این خواسته زوجه موثر در کشف حقیقت بوده است مورد توجه دادگاه محترم قرار نگرفته است.
- ارتباط اجرت المثل با نحلهمطابق ماده 29 قانون حمایت خانواده دادگاه باید ضمن رای خود اجرت المثل ایام زوجیت طرفین مطابق تبصره ماده (۳۳۶) قانون مدنی را تعیین نماید همچنین با توجه به بند ب تبصره ۶ ماده واحده قانون اصلاح مقررات طلاق، دادگاه موظف است در خصوص نحله اتخاذ تصمیم نماید.
- تاثیر گذشت زمان طولانی از ازدواج بر استرداد جهیزیهبا این استدلال که به لحاظ گذشت مدت زمان طولانی از شروع زندگی مشترک قسمتی از جهزیه از بین رفته است و بر این اساس دادگاه به این موضوع خواسته رسیدگی ننماید؛ به موجب ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده که تعیین تکلیف جهیزیه زوجه، ضمن رای دادگاه ضروری دانسته شده است موجب نقض رای در مرحله فرجام خواهی خواهد بود.
- استحقا زوجه به مهرالمثلبا عدم تعیین مهریه در زمان عقد و عدم تراضی بعدی زوجین در مورد مهریه و پس از نزدیکی زوجه مستحق مهرالمثل می باشد
- لزوم نفع قانونی در فرجامخواهی وعدم قابلیت فرجامخواهی دعوای الزام به صدور شناسنامهمطابق پیامک ارسالی ، زوج اقرار به عقد موقت ۹۹ ساله نموده و لذا تحقیقات ناقص بوده و رای فرجامخواسته نقض می شود
- احراز شرایط اعمال وکالت در طلاقچون با احراز شرایط اعمال وکالت در طلاق به زوجه اجازه داده شده است با استفاده از وکالت اعطایی زوج خود را مطلقه نماید لذا فرجامخواهی مردود میباشد
- وقوع فورس ماژور و عدم مسئولیتوقوع فورس ماژور و تحمیل تحریم ها و حوادث غیرقابل پیش بینی رافع مسئولیت در ایفای تعهدات است و لذا رسیدگی دادگاه ناقص بوده و دعوی اقتضای کارشناسی دارد
- تحریم و حدوث فورس ماژوربا اعمال تحریم ها و خروج امریکا از برجام ، صنعت خودرو دچار تحریم شده و اجرای تعهد با وقوع فورس ماژور غیرمقدور میباشد
- حدوث فورس ماژور رافع مسئولیت استچون صنعت خودرو نیز دچار تحریم شده و ورود قطعات خودرو از کمپانی سازنده ممنوع شده لذا اجرای تعهدات غیرمقدور گردیده و موجبی برای الزام خوانده به تحویل خودرو وجود ندارد - فورس ماژور
- دعوی استرداد وجوه واریز شده به حساب شخص دیگرصرف واریز وجه به حساب دیگری دلیل بر طلب واریز کننده نمی باشد و دادگاه باید به دفاع دریافت کننده وجه در مورد عدم بدهکار بودن وی رسیدگی نماید
- اعتراض زوجه به میزان اجرت المثلبه اعتراض زوجه نسبت به نظریه کارشناسی در مورد میزان اجرت المثل توجه نشده و میزان اجرت المثل هم حتی کمتر از میزان مقرر در نظریه کارشناسی تعیین شده است
- اجرت المثل ایام زوجیتزوجه دلیلی بر دستور زوج در انجام کارهای منزل و احراز عدم تبرع وی در انجام آنها ارائه ننموده لذا استحقاق دریافت اجرت المثل ایام زوجیت را ندارد