آرای قضایی مرتبط با ماده 371
قانون آیین دادرسی مدنی — ۲۴۱ مورد
در موارد زیر حکم یا قرار نقض میگردد:
1- دادگاه صادرکننده رای، صلاحیت ذاتی برای رسیدگی به موضوع را نداشته باشد و در مورد عدم رعایت صلاحیت محلی، وقتی که نسبت به آن ایراد شده باشد.
2- رای صادره خلاف موازین شرعی و مقررات قانونی شناخته شود.
3- عدم رعایت اصول دادرسی و قواعد امره و حقوق اصحاب دعوا در صورتی که به درجهای از اهمیت باشد که رای را از اعتبار قانونی بیندازد.
4- آرای مغایر با یکدیگر، بدون سبب قانونی در یک موضوع و بین همان اصحاب دعوا صادر شده باشد.
5- تحقیقات انجام شده ناقص بوده و یا به دلایل و مدافعات طرفین توجه نشده باشد.
- اثر طلاق واقعه مطابق با مذهب بدون تشریفات قانونیطلاق از ناحیه زوج باید با رعایت تشریفات قانونی مقرر صورت پذیرد، بنابراین زوج نمی تواند با ادعای اجرای طلاق مطابق مذهب خود، از دادگاه ثبت رسمی طلاق واقع شده را تقاضا کند.
- ضمانت اجرای مستحق للغیردرآمدن مبیعدر فرض مستحق للغیر در آمدن مبیع، بایع مکلف به پرداخت "ثمن معامله به نرخ روز" می باشد. بنابراین مطالبه "بهای عادله روز مبیع" وجهی نداشته و تنها "کاهش ارزش ثمن" مورد توجه قرار می گیرد.
- طلاق به جهت عسر و حرج ناشی از ضرب و جرحدر دعاوی طلاق از سوی زوجه به جهت وجود عسر و حرج در زندگی مشترک، صرف ایراد ضرب عمدی ساده از ناحیه زوج، موجب اثبات عسر و حرج زوجه نیست.
- تعیین نحله در حکم طلاقدر دعوی طلاق از ناحیه زوج، دادگاه باید ابتدایا استحقاق زوجه نسبت به اجرت المثل را بررسی کند و در صورت عدم احراز این حق، به تعیین نحله اقدام نماید. در غیراینصورت تعیین نحله موجه نبوده و رای صادره واجد نقص است.
- استرداد مبایعه نامه به یکی از شرکای ملک مشاعدر صورتی که پس از صدور حکم به پرداخت نفقه و طرح دعوی طلاق از ناحیه زوجه (و صدور حکم الزام به طلاق)، نفقه توسط زوج پرداخت شود، از آنجا که این کاشف از امکان الزام زوج به پرداخت نفقه می باشد، حکم طلاق به جهت تحقق شرط ضمن عقد، در معرض نقض توسط دیوان قرار می گیرد.
- جمع بین اجرت المثل و نحلهاجرتالمثل و نحله در طول هم قرار داشته و قابلت جمع ندارند؛ بنابراین صرفا در موردی میتوان حکم به پرداخت نحله صادر نمود که به هرعلتی حکم به پرداخت اجرتالمثل صادر نشده باشد.
- تکراریاستحقاق زوجه نسبت به اعمال شرط تنصیف در خصوص اموالی که زوج در ایام زوجیت، تحصیل نموده، مستلزم وجود سند رسمی مالکیت نیست، بلکه به صرف احراز مالکیت زوجه، شرط تنصیف دارایی اجرا می شود.
- تمسک دادگاه به سند مالکیت مورد مناقشه به عنوان دلیلاگر ابطال سند مالکیت خوانده جزیی از خواسته خواهان را تشکیل دهد، صدور سند مالکیت و اظهار نامه ثبتی اولیه ملک، که خود محل نزاع است، نمی تواند به عنوان دلیلی به نفع خوانده و به زیان خواهان استفاده شود.
- نقش داوری در دعوی طلاقدر دعوی طلاق (به جز طلاق توافقی)، دادگاه می بایست به منظور ایجاد صلح و سازش موضوع را به داوری ارجاع و با توجه به نظر داوران رای صادر نماید.
- میزان اعتبار نظریه کارشناس در رسیدگی به دعویاز آنجا که تشخیص اعتبار نظریه کارشناسی با دادگاه است، در صورتی که پزشکی قانونی با احراز سفاهت فرد، وی را محجور اعلام کند اما مفاد استشهادیه محلی و شهادت گواهان،او را از نظر روحی و روانی سالم بداند، دادگاه می تواند به دلیل مغایر بودن نظریه کارشناسی با اوضاع و احوال مسلم، از آن عدول کرده و برخلاف آن حکم دهد. عنوان: اصل حاکم بر شک در وضعیت دماغی شخص پیام: در دعوی اثبات حجر، در حالت شک در سلامت یا سفاهت شخصی که سلامت قبلی وی محرز است، سلامت قوای دماغی وی استصحاب می شود.
- درخواست فسخ نکاح به دلیل فقدان وصف سلامت زوجهدرصورتی که زوجه در نتیجه یک بیماری پوستی دارای ضایعاتی بر روی بدن خود باشد، اما آن را پیش از عقد نکاح سوختگی اعلام کند، اطلاع نسبی زوج از وجود این مشکل، مانع از حق فسخ وی نیست. زیرا بیماری، جنبه فرایندی داشته و قابل تکرار است و با سوختگی که امری اتفاقی و دفعتا می باشد فرق دارد و زوج صرفا در همین چهارچوب (سوختگی) نقص وی را پذیرفته است.
- میزان اعتبار گواهی عدم امکان سازش پس از انقضاء مدت آندرصورتی که گواهی عدم امکان سازش به دلیل انقضاء مدت اعتبار و عدم مراجعه زوج برای مطلقه کردن زوجه، قابلیت اجراء نداشته باشد همچنان درقسمت سایر مندرجات آن به عنوان یک سند رسمی دارای اعتبار است و در دعوی طلاقی که متعاقبا مطرح می شود باید مورد توجه دادگاه قرار بگیرد.
- اعتبار شرط فاسخانحلال عقود لازم پس از تحقق آنها، نیازمند اراده و سبب جدیدی است که در شرع و قانون پیش بینی شده باشد؛ مانند اقاله، خیار و فسخ به جهت قانونی. بنابراین اعتبار بخشیدن به شرط فاسخ جهت از بین بردن عمل حقوقی لازم الاجرا به صورت قهری، با بقاء لزوم عقد، که مقتضی اینگونه عقود است منافات دارد و نفوذ آن محل تردید است.
- قلمرو شمول ایراد اعتبار امر مختومه در مورد سرقفلیچنانچه در دعوی تسلیط ید، دادگاه در جهت توجیه صدور حکم تسلیط و ذکر ادله اثباتی، صرفا اشاره ای هم به مسیله سرقفلی نموده و رسیدگی ماهوی مستقلی در این خصوص نکرده باشد، طرح مستقل دعوی اثبات مالکیت سرقفلی صحیح و صدور قرار رد دعوی با استناد به قاعده اعتبار امر مختومه، فاقد وجاهت قانونی است.
- اثر عدم تهیه مسکن توسط زوج در تحقق عسروحرج زوجهدرصورتی که زوج به وظیفه خود مبنی بر تهیه منزل مناسب برای زندگی مشترک عمل نکند، این امر نمی تواند دلیلی برای اثبات عسروحرج زوجه در زندگی مشترک باشد؛ بلکه زوجه صرفا حق دارد هزینه های مسکن خود را از زوج مطالبه کند و اجبار زوج به طلاق زوجه ازاین جهت وجهی ندارد.
- مطالبه خسارت تاخیر تادیه نسبت به عواید حاصل از سهم الشرکهخسارت تاخیر نسبت به عواید حاصل از سهم الشرکه، در صورت جمع تمامی شرایط لازم، قابل مطالبه است؛ زیرا سود سهمی خواهان از سهم الشرکه که بعنوان سرمایه ایشان در شرکت است، خسارت محسوب نشده و دریافت خسارت تاخیر آن، مشمول عنوان خسارت از خسارت نمی گردد.
- قلمرو اختیار زوجه در طرح دعوی در محل سکونت خوداختیار زوجه در طرح دعاوی خانوادگی در دادگاه محل اقامت خود، ناظر بر دادگاه محل سکونت اصلی و دایمی وی می باشد. بنابراین زوجه نمی تواند در محل سکونت موقتی و محل مسافرت چند روزه خود طرح دعوی کند.
- تاثیر تغییر نوع عقد ازدواج ادعایی بر روند دادرسیدر دعوی به خواسته اثبات زوجیت، چنانچه خواهان(زوجه)در دادخواست و جلسه اول رسیدگی، مدعی ازدواج موقت با خوانده باشد، ولی در جلسات بعدی، مدعی شود به عقد دایم با وی ازدواج کرده است، نظر به اینکه ماهیت و آثار عقد منقطع و دایم با یکدیگر متفاوت است، خواسته مردد شده و دادگاه مکلف به صدور قرار رد دعوی است.
- مطالبه خسارت تاخیر تادیه چکمطالبه خسارت تاخیر تادیه چک، مشمول قانون خاص بوده و قواعد عام آیین دادرسی مدنی، از جمله احراز ملایت متعهد، در این خصوص جاری نیست.
- احراز نشوز زوجه پس از صدور حکم الزام به تمکینصرف صدور حکم قطعی بر الزام زوجه به تمکین که آثار آن ناظر به آینده است، به تنهایی دلیل بر نشوز محسوب نمی شود، بلکه باید اقدامات زوج در جهت اجرای حکم مزبور و تهیه مقدمات تمکین بررسی شود و آخرین واکنش زوجه در قبال حکم دادگاه و درخواست زوج مبنی بر تمکین (در فرض مهیا بودن مقدمات قانونی) روشن گردد.
- معیار احراز عسر و حرج زوجه در زندگی مشترکعسر و حرج از الگوی یکسان در مورد همه افراد تبعیت نمی کند و منحصر به مصادیق احصایی در قانون نیز نمی باشد؛ بلکه دارای دامنه مصداقی وسیعی است که در آن آستانه تحمل زوجه لحاظ می شود. بنابراین مصادیق آن از فردی به فرد دیگر متفاوت است.
- اثر انصراف زوج از حکم طلاق توافقیاگر زوج از تراضی واجرای طلاق توافقی منصرف شود صرفا اجرا و ایقاع طلاق منتفی است و صدور حکم به بطلان دعوی طلاق توافقی در چنین فرضی فاقد وجاهت قانونی است.
- رابطه معامله صوری و معامله به قصد فرار از دینمعامله «با قصد فرار از دین»، در صورتی که «به طور صوری» انجام شده باشد، باطل است؛ بنابراین ثبوت دو شرط مذکور برای بطلان معامله ضروری است.
- طرح دعوی خلع ید پس از رد دعوی مطالبه اجرت المثلدرصورتی که مالک با ادعای تصرف غیرقانونی خوانده، دعوایی به خواسته مطالبه اجرت المثل تصرف، اقامه کرده اما به دلیل عدم اثبات ادعا، دعوی وی رد شود؛ دعوی بعدی وی با عنوان خلع ید در خصوص همان ملک و به طرفیت همان متصرف، قابل استماع است و به دلیل متفاوت بودن موضوع دو دعوی، مشمول قاعده اعتبار امر مختومه نمی شود.
- تعریف برصبرص که یکی از عیوب مختص زوجه و موجب حق فسخ نکاح برای زوج می شود، معادل بیماری پیسی بوده و در علم پزشکی روز، ویتیلیگو (VITILIGO) نامیده می شود. این بیماری یک اختلال تولید رنگ دانه است که در آن ملانوسیت ها (سلولهایی که رنگدانه تولید می کنند) در قسمتهای از پوست تخریب شده و در نتیجه لکه های سفید در نواحی مختلف بدن ظاهر می شوند.