آرای قضایی مرتبط با ماده 371
قانون آیین دادرسی مدنی — ۲۴۱ مورد
در موارد زیر حکم یا قرار نقض میگردد:
1- دادگاه صادرکننده رای، صلاحیت ذاتی برای رسیدگی به موضوع را نداشته باشد و در مورد عدم رعایت صلاحیت محلی، وقتی که نسبت به آن ایراد شده باشد.
2- رای صادره خلاف موازین شرعی و مقررات قانونی شناخته شود.
3- عدم رعایت اصول دادرسی و قواعد امره و حقوق اصحاب دعوا در صورتی که به درجهای از اهمیت باشد که رای را از اعتبار قانونی بیندازد.
4- آرای مغایر با یکدیگر، بدون سبب قانونی در یک موضوع و بین همان اصحاب دعوا صادر شده باشد.
5- تحقیقات انجام شده ناقص بوده و یا به دلایل و مدافعات طرفین توجه نشده باشد.
- حدود صلاحیت پزشکی قانونی در اعلام وضعیت محجورپزشکی قانونی مرجع تشخیص توانایی اداره امور شخصی نیست و احراز این امر در صلاحیت دادگاه رسیدگی کننده است. بنابراین پزشکی قانونی صرفا مکلف است وضعیت شخص را به طور دقیق تشریح کرده و مستندات منشاء حصول اطلاع بر وجود اختلال موصوف در نظریه خود را معلوم کند.
- حدود اختیار وکیل در اسقاط حق تجدیدنظر و فرجام خواهیاعطای اختیار به وکیل جهت دخالت در مرحله تجدیدنظر و فرجام، متضمن اختیار اسقاط حق تجدیدنظرخواهی یا فرجام خواهی برای وی نیست، بلکه مورد اخیر نیز باید صراحتا در وکالتنامه تصریح شود.
- مفهوم و ماهیت عسر و حرج در دعوی طلاقمصادیق عسر و حرج محدود و معین نیست. جهت اصلی وضع این قاعده رفع مشقت است و هر چیزی که زندگی را عادتا برای زوجه شاق و غیرقابل تحمل کند از مصادیق آن محسوب می شود. بنابراین دادگاهها باید آن را به مثابه یک قاعده عام و فراگیر تلقی کرده و در جهت حل مشکلات زنان و جلوگیری از ضرر بیشتر در خانواده ها از آن استفاده کنند.
- شرط بذل نفقات معوقه و اجرت المثل زوجه در قبال طلاق خلعدر صورتی که دادگاه در صدد صدور حکم الزام زوج به طلاق با عنوان طلاق خلع باشد، ذکر نفقات معوقه و اجرت المثل به عنوان ما بذل در قبال طلاق قبل از اینکه معلوم شود صحیح نیست بلکه می بایست ابتدا استحقاق زوجه نسبت به این حقوق اثبات شود، سپس در قبال طلاق بذل شوند.
- درخواست ثبت واقعه طلاق در صورت عدم ثبت نکاحثبت واقعه طلاق و دعوای زوجینی که واقعه نکاح آنان در دفتر رسمی ازدواج و طلاق ثبت نشده مسموع نیست.
- درخواست طلاق توسط زوجه به دلیل عقیم بودن زوجشرط ضمن عقد نکاح مبنی بر تجویز طلاق به درخواست زوجه به دلیل عدم قدرت زوج در بارور کردن زوجه ظرف 5 سال، از شروط مطلق بوده و مقید به مراجعات پزشکی و سایر اقدامات دیگر نیست.
- درخواست ثبت طلاق شرعیدر صورتی که اجرای صیغه طلاق توسط مجتهد و با اذن ولی امر و طبق تشریفات شرعی و با حضور شهود انجام یافته باشد، دادگاه مکلف به صدور دستور ثبت واقعه طلاق به دفاتر ثبت احوال است.
- اعتبار وجه التزام نامتعارفبا توجه به اینکه تعادل و تناسب ارزش عوضین، از لوازم و مقتضیات بیع است، در صورتی که وجه التزام تعیین شده متناسب نباشد، شرط فاسد و اکل مال به باطل تلقی و موجب دارا شدن غیر عادلانه می شود؛ بنابراین شرط مزبور فاقد اعتبار قانونی و شرعی است.
- طلاق به دلیل ناباروری زوجدر صورتی که باروری زوج منوط به انجام روش های درمانی تخصصی توانایی بارورسازی باشد، این امر مانع از تحقق شرط وکالت در طلاق به موجب تحقق بند دهم از شروط ضمن عقد نکاح نیست. عنوان: محدوده اختیارات دادگاه تجدید نظر پیام: در درخواست طلاق از طرف زوجه به لحاظ تحقق شرط ضمن عقد، ورود دادگاه تجدیدنظر به موضوع عسر و حرج زوجه فاقد وجاهت است.
- رابطه بذل مهریه و کراهت زوجهدرخواست طلاق توسط زوجه در صورت بذل تمام حقوق قانونی از جانب وی که بیانگر کراهت از زوج است؛ قابل پذیرش است. عنوان: رابطه اجازه ازدواج مجدد و کراهت زوجه پیام: اخذ اجازه ازدواج مجدد دلالت بر عدم تمایل واقعی زوج به ادامه زندگی دارد ولو اینکه اقدام به ازدواج مجدد نکرده باشد.
- درخواست طلاق به دلیل محکومیت زوج به پرداخت نفقهقبول پرداخت نفقه در آینده، تاثیری در تحقق شرط ضمن عقد نکاح به دلیل ترک انفاق و محکومیت زوج به پرداخت نفقه معوقه ندارد؛ بنابراین درخواست طلاق توسط زوجه قابل پذیرش است.
- درخواست طلاق به دلیل ازدواج موقت زوجشرط مربوط به تحقق وکالت زوجه در طلاق به جهت ازدواج مجدد زوج، مطلق بوده و ازدواج موقت را هم شامل می شود.
- اصلاح سند ازدواج توسط سردفترسردفتر ازدواج حق تصحیح سند ازدواج را بدون حضور طرفین و رضایت و امضاء آنها یا دادنامه قطعی صادر شده از محاکم قضایی ندارد.
- درخواست طلاق توسط زوجه به دلیل عسر و حرجصرف داشتن اختلاف سنی زیاد و یا احتمال اینکه زوج به لحاظ نداشتن درآمد مکفی در آینده نتواند نفقه زوجه را در زمان زندگی مشترک پرداخت کند، موجب احراز عسروحرج نیست.
- اختلاف زوجین در خصوص باکره بودن زوجهدر اختلاف ناشی از ادعای بکارت از سوی زوجه و ادعای عدم آن از سوی زوج، قول زوجه مقدم است.
- (1)- حدود وکالت زوجه در طلاق (2)- رابطه بذل مهریه و کراهتمبنای رای صادره در درخواست طلاق توسط زوجه باید منجز و صریح باشد؛ زیرا اگر مبنای آن عسروحرج زوجه باشد علاوه بر اینکه باید مصداق و علت آن بیان شود، درمقام انشاء رای نیز حکم به «الزام زوج به طلاق زوجه»; صادر می شود و چنانچه صدور حکم طلاق بر مبنای تخلف زوج از شروط ضمن عقد باشد علاوه بر احراز تخلف زوج از شروط ضمن عقد، دادگاه باید حکم به «احراز شرایط اعمال وکالت در طلاق زوجه»; صادر کند.
- ضمانت اجرای عدم انجام تعهد به تفکیک ملک و تنظیم سند رسمی توسط بایعقید تعهد فروشنده به تفکیک ملک و تنظیم سند رسمی انتقال مورد معامله به خریدار ظرف مدت معین و تعهد به پرداخت وجوهی به خریداردر قبال عدم ایفای تعهدات مذکور، نه تنها خللی به ارکان و اساس بیع وارد نمی کند؛ بلکه در راستای تایید و استواری و تکمیل آثار آن، که همانا تنظیم سند رسمی انتقال است می باشد؛ بنابراین موجبی برای انفساخ بیع به دلیل عدم انجام تعهد مذکور وجود ندارد.
- جایگاه نظریه کارشناس در رفع حجربا توجه به این که احراز حجر مستلزم کسب نظر خبره و کارشناس است، به طریق اولی رسیدگی به درخواست رفع حجر، ملازمه با جلب نظر خبره (پزشک و متخصصین مربوطه) دارد.
- تجدیدنظر خواهی از ابطال دستور فروشدر دعوی ابطال سند رسمی و تنظیم سند به نام خواهان، در صورت که دادگاه سند عادی مورد استناد خواهان را معتبر دانسته و به تبع آن مالکیت مقدم وی نسبت به تنظیم سند خوانده را احراز کند، دیگر نمی تواند دعوی را رد کند. زیرا این امر از مصادیق وجود تعارض در رای صادره است.
- تغییر جهت طلاق در مرحله تجدیدنظردر دعوی طلاق از ناحیه زوجه، تغییر جهت طلاق از شروط ضمن عقد به عسر و حرج در مرحله تجدیدنظرخواهی،طرح ادعای جدید محسوب و غیرقابل پذیرش است. زیرا درصورت توجه دادگاه تجدیدنظر به جهت جدید، زوج عملا امتیاز رسیدگی دو مرحله ای به ادعا را از دست داده و امکان فرجام خواهی نیز جبران کننده این امر نخواهد بود.
- تاثیر عدم رعایت تشریفات ازدواج مجدد در صحت آنعقد نکاح، عقد رضایی بوده و به صرف ایجاب و قبول به الفاظی که صراحتا دلالت بر قصد ازدواج کند واقع می شود. بنابراین عدم اخذ مجوز ازدواج مجدد از دادگاه و عدم ثبت رسمی نکاح هرچند واجد آثار کیفری باشد، اصل نکاح را متزلزل نمی کند عنوان: تاثیر ابطال سند رسمی نکاح بر احراز وقوع آن پیام: صدور حکم به ابطال سند رسمی ازدواج به دلیل اثبات بزه جعل از ناحیه سردفتر در دادگاه صالح، برای احراز عدم وقوع نکاح دایم میان طرفین کافی نیست.
- تشریفات استماع شهادت شهودجهت اعتبار شهادت به عنوان دلیل اثباتی ادعا، لازم است به طرفی که بر علیه او به شهادت استناد شده، صدور قرار و وقت دادرسی استماع شهادت اطلاع داده شود تا مجال دفاع از دعوی و جرح شاهد یا ارایه شهود معارض را داشته باشد. در غیراینصورت رای در معرض نقض در مرحله فرجام قرار می گیرد.
- رابطه اجرت المثل ایام زوجیت و شرط تنصیف داراییاجرت المثل ایام زوجیت و شرط تنصیف دارایی در عرض یکدیگر بوده و قابل جمع هستند. بنابراین دادگاه ضمن صدور حکم طلاق باید به هر دو آنها رسیدگی کرده و تحقق هرکدام را بررسی کند.
- تشکیل جلسه دادرسی در مرحله تجدیدنظراز آنجاکه دادگاه تجدیدنظر مرجع بازنگری ماهوی آراء است لازمه این رسیدگی ماهیتی، تشکیل جلسه دادرسی با حضور اصحاب دعوی یا وکلای آنان است. به ویژه در مواردی که دادگاه با موجه تشخیص دادن ادعای تجدیدنظرخواه در مقام نقض رای و صدور رای ماهیتی باشد، باید با تشکیل جلسه دادرسی و استماع مدافعات طرفین و رعایت اصل تناظر حکم مقتضی صادر کند.
- قانون حاکم بر حضانت اطفال اقلیت های مذهبیموضوع حضانت قانونا جزء احوال شخصیه محسوب نمی شود. بنابراین در صورتی که زوجین متقاضی طلاق اهل تسنن باشند، حضانت از شمول احکام مذهب آنان خارج و مشمول مقررات حاکم در کشور خواهد بود.