آرای قضایی مرتبط با ماده 367
قانون آیین دادرسی مدنی — ۱۱۲ مورد
آرای دادگاههای بدوی که به علت عدم درخواست تجدیدنظر قطعیت یافته قابل فرجامخواهی نیست مگر در موارد زیر:
الف- احکام:
1- احکامی که خواسته آن بیش از مبلغ بیست میلیون (20/000/000) ریال باشد.
2- احکام راجع به اصل نکاح و فسخ آن، طلاق، نسب، حجر، وقف، ثلث، حبس و تولیت.
ب- قرارهای زیر مشروط به اینکه اصل حکم راجع به آنها قابل رسیدگی فرجامی باشد.
1- قرار ابطال یا رد دادخواست که از دادگاه صادر شده باشد.
2- قرار سقوط دعوا یا عدم اهلیت یکی از طرفین دعوا.
- فرجام خواهی از رأی بدوی پس از رد دادخواست تجدیدنظریکی از شرایط فرجام خواهی نسبت به آراء صادره از دادگاه بدوی، قطعیت یافتن رأی صادره به علت عدم تجدیدنظرخواهی است. بنابراین به صرف تقدیم دادخواست تجدیدنظر این امکان زائل می شود؛ حتی اگر به دلیل وجود ایرادی شکلی (انقضای مهلت تجدیدنظرخواهی)، دادخواست تجدیدنظرخواهی بدون رسیدگی ماهوی، رد شود.
- وضعیت قرارداد خرید دینخرید دین (چک های وعده دار مدیون) به کمتر از مبلغ مندرج در صورت چک، و دریافت مازاد بر آن (اصل مبلغ مندرج در چک)از مدیون اصلی (صادر کننده) ، عمل نامشروع و ربوی محسوب نمی شود و در قوانین جاری کشور منع قانونی در این خصوص وجود ندارد.
- فرجام خواهی از رأی صادره توسط شورای حل اختلافاحکام صادره در دعاوی مالی در صورتی قابل فرجام خواهی هستند که ابتدائا از دادگاه های عمومی صادر و در مرحله بدوی قطعی شده باشند. بنابراین آراء صادره از شورای حل اختلاف قابل فرجام خواهی در دیوان عالی کشور نیستند.
- تجدیدنظر خواهی از ابطال دستور فروشدر دعوی ابطال سند، در صورتی که اسناد مورد ادعای خواهان بر اساس صورت مجلس تفکیکی تنظیم شده باشد، ابطال این اسناد بدون ابطال صورت مجلس تفکیکی قابلیت استماع ندارد. نعیمی
- اثر تقویم خواسته بر تشخیص نوع دعویصرف تقویم خواسته که به منظور پرداخت هزینه دادرسی انجام می شود، موجب زوال وصف غیر مالی بودن دعوی نمی شود.
- رعایت فوریت عرفی در اعمال خیار غبنچنانچه عرف منطقه در خصوص حل و فصل اختلافات، ابتدا رجوع به میانجیگری سایرین باشد، مراجعه مغبون قرارداد به این روش و پس از آن، مراجعه به مراجع قضائی جهت تأیید فسخ قرارداد، منافی با فوریت اعمال خیار غبن نبوده و مسقط حق وی نمی باشد. عنوان: اصل حاکم در مورد اطلاع از قیمت در خیار غبن پیام: در اعمال خیار غبن، اصل عدم اطلاع مغبون از قیمت واقعی مبیع در زمان انعقاد قرارداد است و طرف مقابل باید اطلاع وی از قیمت واقعی را اثبات کند.
- درخواست فسخ نکاح به دلیل سابقه ازدواج زوجهدرعقد نکاح، دوشیزه بودن زوجه وصف کمال برای وی محسوب می شود اما مطلق عدم سابقه ازدواج هرکدام از طرفین، عرفا وصف مقصودی برای دیگری محسوب نیست تا علیرغم عدم اشتراط صریح آن، عقد مبینا بر آن واقع شود. بنابراین در فرض باکره ماندن زوجه، عدم اطلاع زوج از ازدواج سابق وی، موثر درمقام نبوده و موجد هیچ حقی برای او نیست.
- محدوده قاعده اعتبار امر مختومهدرصورتیکه دعوی مطروحه، سابقا با همین عنوان، به طرفیت خواندگان دعوی حاضر مطرح شده، اما دادگاه بدون رسیدگی و اظهارنظر در خصوص ماهیت، قرار رد دعوی صادر کرده باشد، موضوع واجد اعتبار امر مختومه نیست و مجددا قابلیت طرح و رسیدگی در دادگاه دارد.
- تکراریصرف تعهد زوجه به بذل مهریه در قبال طلاق توافقی، موجب برائت ذمه زوج نیست.
- فرجام خواهی از آرای بدوی در مهلت تجدیدنظر خواهیآراء دادگاه های بدوی درصورتی قابل فرجامخواهی است که به علت عدم تجدیدنظرخواهی قطعی شده باشد یعنی مهلت تجدیدنظر خواهی منقضی گردد. بنابراین اگر فرجامخواهی در مهلت قانونی تجدیدنظر خواهی انجام شود قابلیت طرح در دیوان عالی کشور را ندارد.
- تعیین نفقه توسط کارشناس بیش از مبلغ مقومدر دعوی مطالبه نفقه، در صورتی که کارشناس نفقه را بیش از مبلغ مقوم دردادخواست تعیین کند، صدورحکم براساس نظر کارشناس موجه است؛ بنابراین فرجام خواهی براساس آن قابل پذیرش است.
- ایراد اعتبار امر مختومه در مرحله فرجام خواهیخوانده دعوی باید ایراد اعتبار امر مختومه را تا پایان اولین جلسه دادرسی مطرح کند؛ بنابراین طرح این ایراد در مرحله فرجامی خارج از موقعیت قانونی بوده و قابل پذیرش نیست.
- درخواست تنفیذ طلاق واقع شده براساس مذهب شافعیدر صورتی که طلاق شرعی فیمابین زوجین که هردو شافعی مذهب هستند بر اساس مقررات مذهب آنان و در مرجع دینی آنها جاری شود، از نفوذ و اعتبار قانونی برخوردار بوده و جهت ثبت رسمی آن قابلیت تأیید و تنفیذ از طرف دادگاه را خواهد داشت.
- فرجام خواهی از رای دادگاه بدوی در مقام تجدیدنظرخواهی از شورای حل اختلافآرای صادره از شعب دادگاه های بدوی که در مقام تجدیدنظرخواهی از آرای شورای حل اختلاف صادر می شوند، قابلیت رسیدگی فرجامی در دیوان عالی کشور را ندارند.
- فرجام خواهی از حکم صادره در دعوی الزام به تمکیندر صورتیکه در دعوی طلاق از ناحیه زوجه،دعوی متقابل به خواسته الزام به تمکین اقامه شود، هرچند که ذیل رای صادره عبارت "قابل فرجام خواهی است" قید می شود، حکم ناظر به دعوی تمکین قابل اعتراض در دیوان عالی کشور نیست. زیرا تمکین از احکام مصرح قابل فرجام خواهی نبوده و از متفرعات دعوی اصلی (طلاق) نیز محسوب نمی شود.
- فرجام خواهی از قرار رد دعویقرار رد دعوی قابل فرجام خواهی است. زیرا قانون قرارهای ابطال دادخواست و سقوط دعوی را قابل فرجام خواهی دانسته و شایسته نیست قراری که بین این دو به دلیل موقعیت زمانی واقع می شود، قابل فرجام نباشد.
- فرجام خواهی در مهلت تجدیدنظراگر دادخواست فرجام خواهی در مهلت تجدیدنظر ارائه شود اعتراض مزبور تجدیدنظر خواهی تلقی و پرونده به مرجع صالح ارسال می شود.
- درخواست طلاق به دلیل ازدواج مجدد زوجدر صورتی که ازدواج مجدد زوج در نتیجه تخلف زوجه از وظایف زوجیت باشد، شرط ضمن عقد نکاح و وکالت زوجه در طلاق محقق نمی شود.
- افزایش جهات درخواست طلاق در جلسه اولدر دادخواست طلاق از ناحیه زوجه، در صورتی که ترک زندگی مشترک به عنوان دلیل طلاق قید شده اما در جلسه اول رسیدگی، اعتیاد زوج و ترک نفقه نیز افزوده شود، دادگاه مکلف به رسیدگی و اظهارنظر نسبت به تمامی موارد مذکور است.
- فرجام خواهی از آرای بدوی در مهلت تجدیدنظر خواهیفرجام خواهی در مهلت تجدیدنظرخواهی و پیش از قطعیت رای، تجدیدنظرخواهی محسوب می شود.
- دعوی مطالبه دیه صدمات بدنیدر صدمات بدنی موجب دیه و یا ارش، مطالبه رقم ریالی به عنوان خسارت در قسمت خواسته، فاقد وجاهت قانونی است؛ بلکه باید الزام مقصر به پرداخت دیه وارش مطالبه شود.
- تشریفات الزامی استماع شهادت شهود در دادگاهدادگاه باید تصمیم خود نسبت به استماع بیانات شهود یکی از طرفین را به نحو مقتضی و با قید در احضاریه به اطلاع طرف مقابل برساند و فرصتی برای دفاع و پاسخگویی در برابر آن به وی اعطا کند. در غیراینصورت دادنامه به علت نقض اصول دادرسی مخدوش تلقی می شود.
- فرجام خواهی در مهلت تجدیدنظرمراد قانونگذار از اعطای حق فرجام خواهی نسبت به برخی از آرا که به دلیل عدم تجدیدنظرخواهی قطعی شده اند، حمایت از ذینفعی است که در موعد مقرر قانونی نتوانسته نسبت به حکم اعتراض کند. بنابراین چنانچه مهلت تجدیدنظرخواهی باقی باشد نمی توان با اسقاط آن، نسبت به فرجام خواهی از رای اقدام کرد.
- فرجام خواهی از قرار رد اعاده دادرسیقرار رد درخواست اعاده دادرسی از رأی دادگاه تجدیدنظر، غیرقابل فرجام است.
- فرجامخواهی از رأی صادره در دعوای خلع یددعوای خلع ید مالی است و چنانچه رأی دادگاه بدوی درخصوص آن مورد تجدیدنظرخواهی قرارگرفته باشد، غیرقابل فرجام است.